3- Türleşmeyi Tetikleyen Olaylar -b. Ekolojik nedenli türleşme

 

3- Türleşmeyi Tetikleyen Olaylar

b. Ekolojik nedenli türleşme

Bitki veya hayvan, birçok yayılış alanı içerisinde az veya çok farklılık gösteren birden fazla ekolojik zonu işgal ediyor olabilir. Farklı bir ifade ile hiçbir türün yayılış alanı tek düze değildir.

Her tür reaksiyon normu aralığında kalan bir ekolojik değişim aralığına adapte olmuş olsa da, ekolojik zon çeşitliliğine bağlı farklı seçilim baskılarına veya en azından farklı şiddette seçilim baskılarına maruz kalırlar. Farklı seçilim baskıları veya farklı şiddette seçilim baskılarına bağlı olarak, süreç içerisinde her bir alt popülasyon fenotipik olarak farklılaşır (tabi ki genetik temele dayalı olarak). Kademeli farklılaşma süreç içerisinde her bir zondaki popülasyonun ayrı bir birim olarak işlemesine yol açabilir ve sonuçta bağımsız soy hatlarının oluşumuna götürür. Dolayısıyla, ekolojik zonlanma türleşmeyi tetikleyen doğada yaygın nedenlerden biridir ve ekolojik zonlanmaya bağlı olgular ekolojik nedenler kadar çeşitlidir. Türleşmeye yol açabilecek ekolojik zonlanma ve farklılaşma ilişkisini gösteren durum şekilde şematize edilmiştir. Aşağıda, şekilde şematize edilen ekolojik türleşmeyi temsilen dikence balıkları ile yapılmış birer çalışma özetlenecektir.

Dikence balıkları (Schluter 1998, 2001’den özetlenmiştir): Gasterosteus aculeatus türü Kanada’nın kuzeyindeki buzul kalıntısı göllerde yaşarlar. Bu balıkların biri limnetik diğeri bentik olarak yaşayan iki farklı formu vardır. Limnetik ve bentik formlar plankton yiyicidir. Ancak, limnetik formlar limnetik zonda plankton toplamada bentik formların üç katı daha başarılı iken bentik formlar kendi zonlarında daha başarılıdırlar. Keza deneysel çalışmalarda her iki form aynı zonda yetiştirildiğinde, her biri kendi zonunda diğerinin iki katı kadar büyür. Morfolojik olarak bentik olanlar limnetik olanlardan daha büyüktürler.

Yapılan çalışmalarda limnetik formların denizel formlara daha yakın akraba olduğu görülmüş olsa da limnetik ve bentik formlar bugün simpatrik (veya kısmen parapatrik) olarak bulunurlar ve aralarında kısmi hibritleşme de görülmektedir. Bu çeşitlenmenin ekolojik faktörlerin devrede olduğu bir doğal seçilimin sonucu oluştuğu (genetik sürüklenmeye ek olarak) kabul edilmektedir. Bu formlar bulundukları ekolojik zon itibarıyla belirgin bir prezigotik izolasyona sahip olsalar da postzigotik izolasyon tam değildir. Daha ilginç olanı, farklı göllerde aynı durum gözlendiğinden ve aynı göldeki bentik ve limnetik formlar kökendeş olduğundan bir nevi tekrarlı deney gibi bir tür tekrarlı farklılaşma örneği oluşturmaktadır. Henüz ayrı taksonlar olarak tanımlanmıyor olsalar da ekolojik zonlanmaya bağlı farklılaşmanın güzel bir örneğini oluştururlar.

 

dikence balıkları

Şekil. Bir dikence balığı (üst) ve farklı göllerdeki dikence balıklarının filogenisi

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://biyolojidersim.com/3-turlesmeyi-tetikleyen-olaylar-b-ekolojik-nedenli-turlesme/

Görüş ve eleştirilerinize en kısa zamanda cevap verilecektir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: