DÜNYANIN KENDİ KENDİNİ TEMİZLEME DÜZENEKLERİ

DÜNYANIN KENDİ KENDİNİ TEMİZLEME DÜZENEKLERİ

Büyük ve küçük ekolojik çevrimler (Madde ve besin çevrimi) sayesinde, dünyanın katman ve bölümleri arasında madde alışverişi sürüp gider. Ekolojik çevrimler ve bu çevrimler sırasında olup giden birtakım olaylar, bir yandan dünyanın katmanları arasındaki madde alışverişini sağlarken öte yandan da bu katmanlardaki madde miktarlarının dolayısı ile de katmanın kompozisyonunun sabitliğini sağlar.

Böylece, dünyanın tüm katman ve bölgeleri sabit bir madde kompozisyonu ve belli bir ekolojik denge içinde kalır / durur. Bu olaya da Ekolojik Denge denir. Başka bir anlatımla; dünyanın katmanlar arasındaki madde ve enerji alışverişi / hareketi, dünyanın doğal dengesini sağlar ve dünyanın katmanlarının bileşimi daima sabit kalır. Buna dünyanın ekolojik dengesi denir. Tüm bu olaylar ve bu olaylar ile canlılar arasındaki ilişkiyi inceleyen bilim dalına ekoloji, insanlar ile insanlar dışında kalan (canlı cansız) doğa arasındaki ilişkilerin tümüne birden ise insan ekolojisi denir.

Dünyanın katmanlarında (kompartımanlarında) herhangi bir maddenin miktarının artması, o katmanın (atmosfer, hidrosfer vb) kompozisyonunun bozulması, yani herhangi bir madde ile kirlenmesi halinde, bu madde ekolojik çevrimler aracılığı ile derhal taşınarak, denge tekrar kurulur. Biriken madde tekrar olması gereken yere / katmana / kompartımana döner. Ve böylece ekolojik denge korunmuş olur. Buna, dünyanın / doğanın kendi kendini temizlemesi (dünyanın otopürifikasyonu) denir. Bu durum ekolojik çevrimler ve bu çevrimler sırasında cereyan eden bazı düzenekler (mekanizmalar) sonucunda oluşur. Doğanın, kendi kendini temizlemesi sırasında cereyan eden, olay ve düzeneklere de; dünyanın kendi kendini temizleme düzenekleri (dünyanın otopürifikasyon mekanizmaları) denmektedir. Bu düzenekler başlıca dört tanedir ve bunlar; 1) Taşıma / seyreltme, 2) Fizik değişim, 3) Kimyasal değişim ve 4) Biyolojik değişim olarak adlandırılabilir.

1-           Taşıma ve seyreltme:

Dünyanın belli bir yerinde biriken ve doğal konsantrasyonunun üstüne çıkan madde, atmosfer, litosfer ve biyosferdeki hareketlerle, derhal uzaklaştırılır ve yoğunluğu seyreltilir (dilution). Bu taşıma ve seyreltme o maddenin o katmandaki doğal yoğunluğuna / düzeyine düşürülünceye kadar sürer. Dolayısı ile kirlilik yok edilir. Örneğin; belli bir bölgede hava veya suya herhangi bir madde karışır; yani bu madde ile bir kirlilik oluşur ise, bu madde havada rüzgârın, suda ise suyun hareketleri ile derhal uzaklaştırılır, diğer bölgelerdeki hava ve su kitleleriyle karıştırılarak seyreltilir. Bu seyreltme, maddenin doğal kompozisyondaki düzeyine ulaşıncaya kadar devam eder.

2-           Fizik parçalama ve yıkım:

Cisimler doğada ısı, rüzgâr ve suyun gücü ile parçalanarak daha küçük parçalara ayrılır. Böylece hava ve su hareketleri ile taşınamayacak büyüklükteki cisimlerin taşınması, sürüklenmesi kolay hale gelir.

3-           Biyolojik yapım ve yıkım:

 Bakteri faaliyetleri sonunda ve canlı hücrelerinde cereyan eden biyokimyasal olaylar ile maddeler, inorganikten organiğe, organikten inorganiğe dönüştürülür (yapım ve yıkım). Böylece, elementlerin madde kompozisyonlarına giriş ve çıkışlarına ortam hazırlanmış olur.

4-           Kimyasal yapım ve yıkım:

Özellikle oksidasyon sonucunda, birçok madde daha kompleks veya daha basit maddelere yapılır ve yıkılır.

Çevrimler sırasında sürüp giden bu olaylar ile, maddelerin dünyanın belli bir yerinde birikmesi (kirlilik) önlenmiş ve böylece ekolojik dengenin devamlılığı sağlanmış olur.

Dünyanın eski çağlarında, doğa insanoğluna egemendir ve insanoğlu yeryüzünün en güçsüz yaratıklarından birisidir. Bu nedenle de, insanlık dünyanın ekolojik dengesini bozmamış / bozamamış ve dünyanın kendi kendini temizleme düzenekleri dünyanın dengesini sağlamaya yeterli olmaya devam etmiştir. Sonuçta, insanlığın varlığını izleyen asırlar boyunca da ekolojik denge sürüp gitmiştir. Ne zamana kadar? İnsanoğlunun dünyaya müdahale gücünün artması ve doğaya egemen olmasına kadar. Gelişen teknoloji sonunda, insanlığın dünyaya müdahale gücü ekolojik dengeyi bozacak boyutlara ulaşmış ve sonuçta bu dengeyi bozmuştur. Dengenin bozulması sonucunda, belli kompartımanlarda belli maddeler birikmiş; yani kirlilikler oluşmuştur.

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://biyolojidersim.com/tur-kavramlari-evrimsel-surecin-temel-basamagi-uzerine/

Bir Cevap Yazın

Your email address will not be published.