TÜRK EDEBİYATINDA İLKLER

 

 TÜRK EDEBİYATINDA İLKLER

1-          İlk alfabemiz: Göktürk Alfabesi

2-          Türk Edebiyatı’nın ilk yazılı ürünleri, Türk adının geçtiği ilk Türkçe metin: Orhun Yazıtları M.Ö. 8.yy

3-          İlk Türk yazarı: Yolluğ Tigin

4-          Orhun Yazıtlarını ilk okuyup çözümleyen: Danimarkalı bilgin Thomsen’dır.

5-          Dünyanın halen yaşayan, en büyük ve ilk Müslüman Türk Destanı: Kırgızların Manas Destanı

6-          Dünyanın bilinen ilk destanı: Sümerlerin Gılgamış Destanı

7-          Aruzla ilk manzum tiyatro eseri yazan: A.Hamit / Eşber veya Sardanapal

8-          Heceyle yazılan ilk manzum tiyatro eseri: A.Hamit / Nesteren

9-          İlk tiyatro çevirileri: Ahmet Vefik Paşa – Moliere’den yapmıştır.

10-      Sahneye konulan ilk tiyatro eseri: Vatan Yahut Silistre (Namık Kemal)

11-      İlk epik tiyatro örneği: Keşanlı Ali Destanı (Haldun Taner)

12-      Şinasi’nin Edebiyata kazandırdığı ilkleri şunlardır:

     İlk batılı anlamda tiyatro “Şair Evlenmesi” (1859)

     Şinasi’nin ilk şiir çevirileri: Racine, Lamartine ve Fenelon’dandır.

     İlk şiir çevirisi: Şinasi Tercüme – i Manzume adlı eseri

     Şinasi’nin ilk ilk fabl çevirileri: Fransız şair La Fontaine’dendir.

     İlk makale örneği: Mukaddime ( Tercüman-ı Ahval’de yayımlandı.)

     Noktalama işaretlerini ilk kullanan kişi Şinasi’dir.

13-      Kafiyesiz ilk şiir: Abdulhak Hamid Tarhan – Validem

14-      İlk Mesnevi, İlk didaktik şiir örneğimiz ve aruzla yazılan ilk eserimiz: Yusuf Has Hacip’in yazdığı Kutadgu Bilig.(11.yy)

15-      Tasavvuf alanında ilk şair: Ahmet Yesevi’dir. (Divan- ı Hikmet)

16-      İlk hamse yazarı: Ali Şir Nevai

17-      İlk uyaksız şiir: Abdülhak Hamit Tarhan yazmıştır.

18-      İlk pastoral şiir örnekleri: Sahra (Abdülhak Hamit Tarhan)

19-      Şiirde ilk defa Türk kelimesini kullanan: Mehmet Emin Yurdakul

20-      İlk köy şiiri: Muallim Naci / Köylü Kızların Şarkısı

21-      İlk çocuk şiirlerini yazan: Tevfik Fikret / Şermin

22-      İlk divan şairi: Hoca Dehhani

23-      İlk sözlük: Divan-ı Lügat-it Türk (Kaşgarlı Mahmut)

24-      İlk Türkçe sözlük: Kamus-ı Türki (Şemsettin Sami)

25-      İlk biyografik eser (Tezkire): Mecalis’ün Nefais (Ali Şir Nevai)

26-      Anadolu Türk Edebiyatında ilk biyografik eser: Heşt Behişt (Edirneli Sehi Bey)

27-      İlk anı türü örneği: Babür Şah – Babürname’dir.

28-      İlk gezi türüyle eser: Seyahatname (Evliya Çelebi)

29-      İlk fabl örneği: Harname (Şeyhi)

30-      Divan Edebiyatında mahallileşme akımının temsilcisi ve şarkı nazım şeklini oluşturan: Nedim’dir.

31-      İlk özdeyiş örneklerini veren: Lehçet’ül Hakayık (Ali Bey)

32-      İlk roman çevirisi: Fenelon’dan – Telemak (Yusuf Kamil Paşa)

1-          İlk roman örneği: Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat (Şemsettin Sami) (1872)

2-          İlk edebi roman: Namık Kemal – İntibah ( Sergüzeşt-i Ali Bey) (1876)

3-          İlk tarihi roman: Cezmi (Namık Kemal) (1880)

4-          İlk köy romanı: Karabibik (Nabizade Nazım) (1890)

5-          İlk realist roman: Araba Sevdası (Recaizade Mahmut Ekrem)

6-          İlk psikolojik roman: Eylül (Mehmet Rauf)

7-          İlk modern roman örnekleri: Mai ve Siyah, Aşk-ı Memnu (Halit Ziya Uşaklıgil)

8-          İlk tezli (bir görüşü savunan) roman: Zehra (Nabizade Nazım)

9-          İlk öykü örnekleri: Letaif-i Rivayat (Ahmet Mithat Efendi) (Bilinene göre ilk)

10-      Batılı anlamda ilk öykü örneği: Küçük Şeyler (Samipaşazade Sezai)

11-      İlk özel gazete – Tercüman-ı Ahval (1860) Şinasi ve Agâh Efendi tarafından çıkarıldı.

12-      İlk resmi gazete:  Takvim-i Vakayi (1831)

13-      İlk yarı resmi gazete:  Ceride-i Havadis (1840)

14-      İlk dergi örneği: Münif Paşa Mecmua-ı Fünun’dur.

15-      İlk mizah dergisi: Teodar Kasap’ın çıkardığı “Diyojen”.

16-      İlk antoloji: Harabat (Ziya Paşa)

17-      İlk eleştiri, (batılı anlamda ilk eleştiri): Tahrib-i Harabat, Renan

18-      İlk özdeyiş örneklerini veren: Ali Bey / Lehçet’ül Hakayık

19-      İlk mizah dergisi: Diyojen /Teodor Kasap

20-      İlk fıkra yazarı: Ahmet Rasim

21-      Batılı anlamda ilk hatıra: Namık Kemal – Magosa Hatıları

22-      Batılı anlamda ilk gezi yazıları: Ahmet Mithat – Avrupa’da Bir Cevelan

23-      İlk edebi bildiriyi yayımlayan topluluk: Fecr-i Ati

24-      İlk Edebiyat tarihçimiz: Abdulhalim Memduh Efendi

25-      Dilde sadeleşmeyi savunan ilk yayın organı: Genç Kalemler

26-      İlk günlük (batılı anlamda):  Seyahat Jurnali (Direktör Ali Bey)

27-      Yusuf Kamil Paşa’nın yazdığı yer adları bakımından zengin sözlük: Lehçe-i Osmanî

28-      Batı anlayışındaki ilk edebiyat tarihçimiz: Fuat Köprülü

29-      Edebiyatımızdaki milli dönemin açılmasına öncülük eden: Mehmet Emin Yurdakul

30-      İlk gerçekçi (realist) romancı Romanları ile Halit Ziya Uşaklıgil

31-      İlk kadın romancımız: Fatma Aliye Hanım – Muhaderat

32-      En başarılı psikolojik roman yazarımız: Peyami Safa / 9.Hariciye Koğuşu

33-      Kurtuluş savaşımızı doğrudan işleyen roman: Ateşten Gömlek

34-      İlk öykü denemesi, Emin Nihat’ın Müsameretname adlı eseridir.

35-      İlk hikâye örneği: Letaif-i Rivayet Ahmet Mithat Efendi(Kıssadan Hisse)

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu yazının kalıcı bağlantısı http://biyolojidersim.com/turk-edebiyatinda-ilkler/

Görüş ve eleştirilerinize en kısa zamanda cevap verilecektir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: