Canlıların Yapısında Bulunan Temel Bileşikler 7- Vitaminler

VİTAMİNLER

 

Vitaminler, hücrenin normal metabolizması için gerekli olan besin maddelerindendir. Hayvanlar, vitaminleri sentezleyemedikleri için dışarıdan olmak zorundadırlar.



*         Sindirime uğramazlar. Suda veya yağda çözünerek hücre zarından kolaylıkla geçerek kana karışabilir

*         Polimerleşme göstermezler.

*         Birbirinin yerine kullanılamazlar.

*         Enerji vermezler

*         Düzenleyici (enzimlerin çalışmasını aktive ederek) olarak görev yaparlar

*         Vücudun direncini arttırırlar

*         Işık, ısı, asit, bazlardan etkilenirler. Bu nedenle taze olarak alınmalıdırlar.

*         Demir, bakır gibi metallerle etkileştiklerinde yapıları bozulur.

*         Genelde bitkisel kaynaklıdır.

*         Eksikliğinde çeşitli hastalıklar meydana gelir

Genel görevleri bakımından suda ve yağda çözünen vitaminler olarak ikiye ayrılırlar.

 

ÖZELLİKLERİ

ÇEŞİTLERİ

BULUNDUĞU YERLER

EKSİKLİĞİNİN YOL AÇACAĞI BOZUKLUK

ETKİSİ (FAYDALARI)

YAĞDA ERİYEN VİTAMİNLER

Yağda çözünürler.

 

Karaciğerde depo edilirler.

 

Fazla alınması zararlı olabilir.

 

A ve D vitaminleri provitamin (vitaminin ön maddesi) şeklinde alınırlar.

 

Depo edildikleri için eksiklikleri geç görülür.

 

Eksikliği kalıcı hastalıklara neden olabilirler.

A

Et, yumurta, yeşil bitkilerden alınır. Özellikle havuç, dut, muz, çilek, erik, kayısı gibi sebze ve meyvelerde; süt, yağ, böbrek, karaciğer ve retinada bol miktarda bulunur.

Gece körlüğü, tavukkarası,

İltihaplanmalar, ağız kenarında çatlaklar,

Midede HCL salgısında azalma, bağırsak iltihaplanmaları

Bulaşıcı hastalıklara çabuk yakalanma,

Kemik ve dişte zayıflama

Deride pullanma

Görme yeteneğini arttırır. Görmede etkili rodopsinin yapısına katılır.

Hücre yenilenmesinde etkilidir.

Bakteri ve virüslere kaşı direnç oluşturur.

Cildin güneş ışınlarından korunması ve cilt sağlığı için önemlidir.

Mukozanın direncini arttırır

D

(Calciferol)

Balıkyağı, süt ve yumurta, memeli karaciğerinde, bira mayasında, inek sütünde, sakatatta, mantarlarda

Çocuklarda Raşitizm, yetişkinlerde osteomalazi

Kemik büyümesiveşeklinin bozulması

Diş bozuklukları

Kalsiyumun bağırsaklarda emilimlinidüzenler.

Kemik ve dişlerin yapısına katılır.

Kasların ve sinirlerin çalışmasını sağlar

Kalsiyum tuzlarının yapımını ve kemiğe alımını arttırır.

Bağışıklık sistemini güçlendirir

E

Mısır ve buğday özü başta olmak üzere, fıstık, susam yağlarında, salatalarda, lahanada, ette, sütte, karaciğerde, kaslarda, böbrek üstü bezinde, kanda ve az miktarda meyvelerde bulunur.

Hipofiz ve eşey bezlerinin çalışması aksar. Özellikle hayvanların rahim kası ve diğer kaslarda bozulma görülür.

Kısırlığa neden olur.

Menstrüasyon bozukluklarına neden olur.

Kalp ve damar sertliğine neden olur.

Antioksidandır. Bu özelliği hücre yenilenmesinde etkilidir. Yaşlanmayı geciktirir.

Kasların dayanıklılığını arttırır.

Üreme organları sağlığında etkilidir.

Damar sertliğini önler

Metabolik olaylar için önemlidir, diğer vitaminler için koruyucudur

K

(Medonin)

Özellikle yeşil bitkiler, ısırganda, kırmızı kestanede, bitkisel yağlarda, karaciğerde, kasta, yumurtada ve koli bakterilerinde bulunur

Pıhtılaşmada gecikme veya pıhtılaşmanın hiç olmamasından kaynaklanan kan kaybı

Uyartı iletiminde gecikme veya aksama

Pıhtılaşmayı sağlayan Protrombin üretimini sağlar.

Yaraların iyileşmesinde etkilidir.

SUDA ERİYEN VİTAMİNLER

B vitaminleri B grubu olarak bulunurlar.

 

Suda çözündükleri için depo edilemezler.

 

Fazlası terleme ve idrar ile atılır.

 

Eksikliği hemen görülür. Bu nedenle B grubu ve C vitaminlerinin günlük olarak alınması gerekir.

B1

Tiyamin

Tüm tahılların kabuklarında, soya fasulyesinde, fındık ve cevizde bol miktarda bulunur. Pirinç kabuğunda, ette, yerfıstığında, yumurta sarısında, keçi sütünde az miktarda bulunur.

Beriberi hastalığı, kilo kaybı, sinir sisteminin bozulması, baş ve karın ağrıları, kusma ve sonuçta ölüm meydana gelir. İştahsızlık artar, unutkanlık, korkaklık, tembellik görülür.

Metabolik olaylar için önemlidir.

Karbonhidrat metabolizmasında koenzim olarak görev yapar.

Kalbin çalışması, zihinsel faaliyetler ve sinir sağlığı için gereklidir.

B2

Riboflavin

Bira maya, buğday, çavdar, mısır, balık, sebze, buğday özünde, kuru erik ve meyvelerde bulunur. Az miktarda karaciğer, kalp, böbrekte bulunur

Göz korneasında kanlanma, görme bozuklukları,

Dilde yaralar ve mukozanın kuruması

İshal, deride pul pul dökülmeler,

Tırnaklarda kırılmalar görülür.

Demir emilimini kolaylaştırır.

Görmede rol oynar.

Tavuklarda yumurta yapımını hızlandırır.

Ağız yanlarında oluşan yaraların kapanmasını sağlar.

Karbonhidrat, yağ ve proteinlerden enerji elde etmede koenzim olarak görev yapar.

B3

Niyasin (PP)

Bira mayasında bolca bulunur. Karaciğerde, böbrekte, yumurta sarısında, ette, sütte, meyve ve sebzelerde bulunur.

Hayvanlarda kıllarda dökülmeler görülür.

Pellegra hastalığı.

İnsanda işlevi tam tespit edilememiştir.

Saç dökülmesine ve ağarmasına karşı dışarıdan sürülerek kullanılabilir.

Sinir sistemi sağlığı için önemlidir.

B5 Pantotenik Asit Nikotinamid

Karaciğer, bira mayası, böbrekte bolca bulunur, Yaş ve kurur sebze ve meyvelerde az bulunur.

Mide ve bağırsak bozuklukları, iştahsızlık, ruhsal dengesizlik, anemi, uykusuzluk, bunama görülür.

Karbonhidrat ve yağ metabolizmasında önemli rol oynar.

Siniri sistemi sağlığı için önemlidir.

B6

Piridoksin

Bira mayası ve pirinç kabuğunda fazla miktarda bulunur. Ayrıca mısır, buğday, yulaf ve arpada, ette, sütte, yumurtada ve az miktarda sebze ve meyvelerde bulunur

Hayvanlarda gelişme durur.

Deri iltihapları

Kaslarda kramplar

Kansızlık görülür.

Sinir sisteminde bozukluk görülür.

Gebelikte kusmalara karşı faydalıdır.

Derideki kaşınmalara iyi gelir.

Amino asit ve kan üretiminde görevlidir.

Na ve K dengesini sağlar.

Bağışıklık ve sinir siteminin çalışmasında etkilidir.

B7

Biotin

Karaciğerde yumurta sarısında, bira mayasında, pirinç kabuğunda ve az miktarlarda sebze ve meyvelerde bulunur.

İnsanda derinin pul pul dökülmesi ve kuruması, mide bulantısı, yorgunluk ve ruhsal depresyonlar görülür.

Saç, tırnak ve cilt sağlığında etkilidir.

Karaciğerde yağ sentezinde görev alır.

B9

Folik Asit

Ispanakta, karaciğerde, yeşil yapraklı sebzelerde, böbrekte, sütte, peynirde ve Eşeria bakterilerinde bulunur.

Anemi

Bağışıklıkta zayıflama

Deride renk değişmelerive yaralar

Saçlarda kepeklenme, saç dökülmesi görülür.

El uyuşması, dil iltihapları görülür.

Sinir ve sindirim sisteminin çalışmasında etkidir.

Hücre yapımını hızlandırır.

Kırmızı kemik iliğinin olgunlaşmasını etkiler.

Bağırsak epitelinin çalışmasında görev alır.

Karaciğerin çalışmasında etkilidir.

B12

Kobalamin

Çiğ karaciğer, sebze, bağırsak bakterileri

Kansızlık, ruhsal bozukluklar, yorgunluk, iştahsızlık, uykusuzluk, dilde paslanma, sindirim bozuklukları görülür

Alyuvar renk maddesi ve çekirdek asitlerinin oluşumu için önemlidir. Romatizma tedavisinde ve genel alerji durumlarında, alkolizmin tedavisinde kullanılmaktadır

C vitamini

Askorbik Asit

Yeşil sebze, limon, turunçgiller, domates

Skorbit (Diş eti) hastalığı

Ağız ve bağırsak mukozasının kanlanması

Kas ve eklemlerde enfeksiyon tehlikesi artar.

İştahsızlık, baş ağrısı ve burun kanamaları görülür.

Yaralarda geç iyileşme ve çabuk hastalanma görülür.

Bağışıklık sisteminin güçlenmesini sağlar.

Sinir sistemi sağlığı için önemlidir.

Bağ dokusu yapısında bulunan kollajen proteinlerinin sentezini sağlar.

Kılcal kan damarlarının çeperlerinin yapımı için gereklidir.

 

 vitaminler

 

 

Bu yazının kalıcı bağlantısı https://biyolojidersim.com/canlilarin-yapisinda-bulunan-temel-bilesikler-7-vitaminler/

Görüş ve eleştirilerinize en kısa zamanda cevap verilecektir.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d blogcu bunu beğendi: